2/12/2009 · Kategori: Solidworks

28/11/2009 · Kategori: Solidworks

Başlıkta belirttiğim konular hakkında vidyolar hazırladım. Özellikle bu konular hakkında vidyo hazırlamamın nedeni, bu komutlar hakkında pek fazla kaynak yok. Eğer beğenilirse devamı gelecek. Umarım vidyoları izleyenler memnun olur.

Not: Vidyolar seslidir.

http://www.4shared.com/file/16043798...rks_Eitim.html

16/11/2009 ·

SolidWorks, 3 Boyutlu bir bilgisayar destekli tasarım (3D CAD) yazılımıdır.SolidWorks Corporation 1993 yılında Jon Hirschtick tarafından Concord, Massachusetts`te kuruldu. Yazılımın ilk versiyonunu 1995`te piyasaya çıktartan sonra 1997 yılında Dassault Systemes SolidWorks Corp. tarafından satın alındı. Windows'a entegre ilk 3 boyutlu katı modelleme (3D CAD) yazılımıdır. Tek bir çizgi çizmeksizin parça ve montaj modelinin teknik resimlerini çıkartır. Parça ve Montajda yapılan değişiklikleri teknik resimlere ve malzeme listesine (BOM) otomatik olarak yansıtır.Bunun yanında Kurumsal entegrasyonu tamamlayacağınız Kurumsal Veri Yönetimi çözümü Enterprise PDM ile ERP programlarına kadar entegre olabilmektedir. Ürün gamına en son eklediği 3DVIA Composer ürünü ile ürün dokümantasyonunda devrimsel bir çözüm sunmaktadır.Tüm ürün klavuzlarının çok daha kaliwteli ve zengin içerikli sağlanmasını sağlayan 3DVIA composer, direk 3B CAD modelle bağlı olarak ilgili kılavuz imajlarını oluşturmakta ve üründeki tüm revizyonları kataloklardaki imajlara kadar güncellemesini sağlamaktadır.

SolidWorks internette bulunabilecek birçok ücretsiz eğitim notu ile kolaylıkla öğrenilebilir. En yaygın kullanılan 3 boyutlu katı modelleme yazılımdır. Birçok üniversite, meslek yüksek okulu ve teknik lisede eğitimi verilmektedir. AutoCAD kullanıcılarının çoğu, 2 boyuttan 3 boyuta geçiş için SolidWorks'ü tercih etmiştir. Bunun sebebi AutoCAD dosyaları ile en uyumlu 3D CAD yazılımının SolidWorks olmasıdır. SolidWorks makina, mobilya, plastik/sac kalıpçılığı, otomasyon, mekatronik, endüstriyel ürün tasarımı gibi bir çok alanda kullanılmaktadır..

Kaynak Viki.

15/11/2009 · Kategori: Diger

1.       HİDROLİK DEVRE ELEMANLARINI TANIMAK VE SEÇİMİNİ YAPMAK
1.1. Hidroliğin Tanımı
Hidrolik, Yunanca su anlamına gelen hydro ile boru anlamına gelen aulos
kelimelerinden türetilmiştir.
Günümüzde “hidrolik” akışkanlar aracılığıyla kuvvet ve hareketlerin iletimi ve
kumandası anlamında kullanılmaktadır.
Hidrolik, akışkanların mekanik özelliklerini inceleyen bilim dalıdır.
1.1.1. Enerji Türleri ve Karşılaştırılmaları
1.1.2. Temel Fizik Kanunları ve Akışkanlar Mekaniği Hakkında Genel Bilgiler
Ø Debi: Hidrolik veya pnomatik sistemde belirli bir akış kesitinden belirli bir
sürede geçen akışkan miktarı debi olarak tanımlanır. Debinin birimi litre/dakika
veya cm³/saniye olarak belirtilir.
Ø Basınç: Belirli bir kesitte sıkıştırılan akışkan Paskal prensibine göre, içinde
bulunduğu kapalı bir kabın bütün çeperlerindeki her birim kesite aynı değerde
bir kuvvet uygular ve buna basınç denir. Birimi bar’dır.
1 bar = 1 kg/cm²
· Efektif Basınç: Manometrede okunan basınç değerine denir.
· Mutlak Basınç: Manometrede okunan basınç değerine bir atmosfer
basıncı ilave edildiğinde meydana gelen basınç değeridir.
Şekil 1.1: Basınç yayılımı
Ø Paskal Kanunu: Yer çekimini ihmal edecek olursak, kapalı bir kaba etki eden
kuvvetin sonucunda meydana gelen basınç, sıvı tarafından kabın her noktasına
aynı şiddette etki eder.
F=P x A
F=Kuvvet (kgf)
P=Basınç (kgf/cm²)
A=Alan (cm²)
Şekil 1.2: Pascal Kanunu’nun pratik uygulanışı
Ø Süreklilik Denklemi: Farklı kesitlerden oluşan bir boru içinden akan akışkanın
debisi, borunun her noktasında aynı değerdedir. Debinin sabit kaldığını
düşünürsek küçük kesitlerde büyük kesitlere oranla daha hızlı akar.
Ø Bernoulli Kanunu: Sürtünme kuvvetini ihmal edecek olusak, kapalı bir boru
içindeki sıvının sahip olduğu toplam enerji, akım çizgisi boyunca aynıdır.
P1 x V 1=P 2 x V 2
P=Basınç (kgf/cm²)
V=Hız (m/s)
Ø Kovitasyon (Aşındırmak): Metallerin yüzeylerinden küçük parçaların
kopartılmasıdır. Bu şekildeki malzeme tahribatı, bölgesel ve ani olarak meydana
gelen basınç ve sıcaklık değişimlerinden kaynaklanır.
Şekil 1.3: Kovitasyon
Ø Hidrostatik Basınç: Bir kap içinde bulunan sıvı kütlesinin yükseklik, yoğunluk
ve ağırlığına (yer çekimi ivmesi) bağlı olarak kabın tabanına yapmış olduğu
basınçtır. Kabın şekline bağlı değildir.
P=h.d.g
P: Sıvının kabın tabanına yaptığı basınç (kg/cm²)
h: Sıvı yüksekliği (m)
d: Sıvı yoğunluğu (kg/m³)
g: Yer çekimi ivmesi (m/sn²)
Şekil 1.4: Basınç kapları
1.2. Hidrolik Sistemin Tanıtımı
1.2.1. Hidrolik Sistemin Temel Yapısı Mantığı ve Çalışma Kuralları
Elektrik motorunun tahrik ettiği hidrolik pompa ile akışkanın belirli basınçta ve debide
basıldığı ve bu hidrolik enerji ile doğrusal, dairesel ve açısal hareketin üretildiği sistemdir.
1.2.2. Hidrolik Sistemin Avantajları ve Dezavantajları
Ø Hidrolik sistemlerin Üstünlükleri
· Hidrolik sistemler sessiz çalışırlar.
· Hidrolik akışkanlar, sıkıştırılamaz kabul edildikleri için titreşimsiz hareket elde edilir.
· Yüksek çalışma basınçları elde edilebilir.
· Hareket devam ederken hız ayarı yapılabilir.
· Akışkan olarak hidrolik yağ kullanıldığı için devre elemanları aynı zamanda yağlanmış olurlar.
· Emniyet valfleri yardımıyla sistem güvenli çalışır.
· Hassas hız ayarı yapılabilir.
· Hidrolik akışkan oluşan ısının çevreye yayılmasını sağlar.
· Hidrolik devre elemanları uzun ömürlüdür.
Ø Hidrolik Sistemlerin Dezavantajları
· Hidrolik akışkanlar, yüksek ısılara karşı hassastır. Akışkan sıcaklığının 500C’yi geçmesi istenmez.
· Hidrolik devre elemanları, yüksek basınçlarda çalışacağı için yapıları sağlam olmalıdır.
· Hidrolik devre elemanlarının fiyatları pahalıdır.
· Hidrolik devre elemanlarının bağlantıları sağlam ve sızdırmaz olmalıdır.
· Hidrolik akışkanların sürtünme direnci yüksek olduğu için uzak mesafelere taşınamaz.
· Depo edilebilirliği azdır.
· Akış hızı düşüktür. Devre elemanları, düşük hızlarla çalışır.
· Hidrolik akışkanlar havaya karşı hassastır. Akışkan içindeki hava gürültü
ve titreşime yol açar, düzenli hızlar elde edilemez.
1.3. Hidrolik Devre Elemanları Yapısı ve Çalışma Özellikleri
1.3.1. Hidrolik Akışkanlar ve Özellikleri
Hidrolik akışkanlar, hidrolik gücün iletilmesinde kullanılır. İlaveten de hidrolik devre
elemanlarının yağlanmasını ve soğutulmasını sağlar. Hidrolik akışkan olarak suyun
kullanılmasında korozyon, kaynama noktası, donma noktası ve düşük viskozite gibi
sorunlarla karşılaşılır. Bu sorunları ortadan kaldırmak için bazı karışımlar (yağ, glikol gibi)
eklenir. Madenî yağlar, en çok kullanılan akışkandır. İçerisine katkı maddeleri eklenerek
dayanıklığı ve kullanım süresi artırılır.
Resim 1.1: Hidrolik yağ
Ø Viskozite: Akışkanların akıcılık özelliklerini ifade eder. Yağların akmaya karşı
gösterdiği zorluktur. Kalın yağlarda akmaya karşı direnç fazla, ince yağlarda
akmaya karşı direç azdır. Kalın yağların viskozitesi yüksek ince yağlarda küçüktür.
Ø Oksidasyon: Hidrolik yağın bileşimindeki hidrokarbonların havanın oksijeni ile
kimyasal reaksiyona girerek çamur veya sakız şeklinde tortuların meydana
gelmesi olayına oksidasyon denir. Meydana gelen çamurlar, metal yüzeylerde korozyona neden olur.
Ø Yağlama Yeteneği: Uygun seçilen yağlar, metal yüzeylerde bir film tabakası
meydana getirerek çalışan elemanların hareketlerinin kolaylaşmasını ve
sürtünme direncinin azalmasını sağlar.
Ø Köpüklenme: Yüksek basınçtaki akışkan sistem içinde yüksek hızda hareket
ederken hava molekülleri ile yağ moleküllerinin çarpışması sonucunda meydana
gelen şoklar, köpüklenmeye yol açar. Bunu engellemek için boru hattında
sızdırmazlık sağlanmalıdır. Yağ üreticileri, yağın içine köpüklenmeyi önleyici katkı maddeleri ilave eder.
Ø Akma Noktası: Yağın akıcılığını kaybedip katılaşmaya başladığı sıcaklığa denir.
Ø Alevlenme Noktası: Standart yağlarda alevlenme sıcaklığı 180ºC ile 210ºC
arasındadır. Hidrolik sistemlerde 50 ºC’nin üzerine çıkılmadığı için herhangi bir problem çıkmaz.
Ø Polimerleşme: Birden fazla aynı cins yağ moleküllerinin artık vermeden
birleşmesi ve yeni bir molekül meydana getirmesidir. Yağın özelliğini
değiştireceği için istenmeyen bir durumdur.
1.3.2. Tank ve Özellikleri
Hidrolik akışkanı depolayan, çalışma şartlarına uygun şekilde hazırlayan devre
elemanlarına depo (tank) adı verilir. Isınan hidrolik akışkanın kolayca soğutulması için
deponun alt kısmı hava akımı oluşturacak şekilde dizayn edilmelidir. Depoya dönen
akışkanın dinlenmeden emilmesini önlemek için dinlendirme levhası konulmalıdır. Depo
kapasitesi, hidrolik sisteme gerekli olan akışkan miktarına ve dağıtım sisteminin
büyüklüğüne göre seçilir. Pratik olarak pompa debisinin 3-5 katı kadar alınabilir.
Resim 1.2: Hidrolik tank (üstten görünüş)
Resim 1.3: Tank (önden görünüş)
Şekil 1.5: Hidrolik tankın iç yapısı
1.3.3. Hidrolik Boru-Hortum Donanımları
Hidrolik sistemlerde akışkanı tanktan alıcılara taşıyan ve alıcıdan tekrar tanka taşıyan
elemanlardır. Hortumlar, hareketli hidrolik makinelerde hatların birbirine bağlanmasında
kullanılır. Esneme kabiliyetleri yüksektir. Borular; dikişsiz, yüksek basınca dayanıklı
çelikten imal edilir. İleride daha detaylı bilgi verilecektir.
1.3.4. Filtreler ve Filtreleme Teknikleri
Hidrolik elemanları aşınmadan korumak için akışkanın temizliğini sağlamak amacıyla
kullanılır. Kirlilik boru, hortum gibi elemanları değiştirirken; yeni hidrolik akışkan
konulmasından veya sızdırmazlık elemanlarının bozulması nedeniyle oluşabilir. Hidrolik
elemanlarda izin verilen kirlilik değerini üretici firmalar katologlarında belirtir. Mikron
cinsindendir (1 Mikron= 0,001 mm’dir). Kirlilik değeri, kirlilik göstergesi kullanılarak
ölçülmelidir. Burdan alınan değerlere göre filtre temizlenmeli ve kullanım ömrü dolanlar
değiştirilmelidir.
Resim 1.4: Hidrolik filtreler
Filtreler üç ana gruba ayrılır:
Ø Emiş hattı filtreleri: Emiş hattında pompayı korumak amacıyla kullanılır.
Depodan hidrolik sisteme vermek amacıyla çekilen akışkanı temizler, sisteme
temiz akışkan gönderir.
Depo içine yerleştirildikleri için bakımları zordur. Tıkandıklarında pompanın emişi
güçleşir. Bu da basıncın düşmesine neden olur. Bu durumu engellemek için ilaveten
pompadan önce iri gözenekli pompa kullanılmalıdır.
Ø Dönüş hattı filtreleri: Hidrolik sistemden görevini bitirip depoya dönen
akışkanı filtre eder. Ekonomik ve bakımı kolaydır. Dezavantajı ise akışkanın
temizliği kir elemanları dolaştıktan sonra yapılmasıdır.
Ø Basınç hattı filtresi: Hidrolik pompanın çıkışına devre elemanlarının zarar
görmesini engellemek için kullanılır. Kirlenmeye karşı daha hassastır.
Dezavantajları ise yüksek basınçla karşı karşıya kaldıkları için basınca dayanıklı
gövde gerektirmesidir. Bundan dolayı yapımı zor ve pahalıdır.
Şekil 1.6: Hidrolik pompa filtre devreleri
1.3.5. Pompalar
Tankta bulunan akışkanı, ayarlanan basınç ve debide sisteme gönderen devre
elemanıdır. Pompalar, mekanik enerjiyi hidrolik enerjiye dönüştürür. Pompa, dönme
hareketini elektrik motorundan alır. Pompalar basınç oluşturmaz. Akışkan sistemde bir
engelle karşılaştığında basınç oluşur.
Pompa seçilirken, kullanılacak sistemin işlevini yerine getirebilecek debiyi ve basıncı
üretebilecek büyüklükte seçilmelidir. Katoloğunda yazan akışkan ve filtre kullanılmalıdır.
Pompa çalıştırılırken elektrik motorunun dönüş yönü ile pompa milinin dönüş yönü birbirine
uygun olmalıdır. Pompanın içindeki koruyucu yağlar temizlenmelidir. İlk harekete geçerken
basınç borusunun havası alınmalı, emiş borusu hidrolik yağla doldurulmalıdır. Ayrıca yağ
seviyesi sık sık kontrol edilmelidir.
Resim 1.5: Hidrolik pompa
Resim 1.6: Hidrolik pompa
Resim 1.7: Hidrolik pompa
Resim 1.8: Hidrolik pompa
Resim 1.9: Hidrolik el pompası
1.3.5.1. Elle Kontrollü Hidrolik Pompa
Pompa Çeşitleri
A) Dişli pompalar B) Paletli pompalar C) Pistonlu pompalar
1) Dıştan dişli 1) Eksenel pistonlu
a) Eğik gövdeli
2) İçten dişli b) Eğik plakalı
2) Radyal pistonlu
3) Pistonlu el pompaları 3) İçten eksantrik dişli
Şekil 1.7: Dişli pompa çeşitleri
1.3.6. Hidrolik Motorlar
Hidrolik sistemde basınçlı akışkanın hidrolik enerjisini dairesel harekete dönüştürmek
için kullanılan elemanlara "hidrolik motorlar" denir. Hidrolik motorlarla yüksek
basınçtaki akışkanları kullanarak büyük döndürme momentleri elde edilir. Küçük bir hacimle
büyük momentleri üretmek mümkündür. Hidrolik motorlar; güçlü dairesel hareketin
gerektiği iş makinelerinde, takım tezgâhlarında vb. yerlerde kullanılır. Hidrolik motorlarla
kademesiz hız ayarı yapılabilir. Hareket devam ederken hız artırılıp azaltılabilir, dönüş yönü değiştirilebilir.
Resim 1.10: Hidrolik dişli motor
Motor çeşitleri (hidromotor)
A) Dişli motor B) Paletli motor C) Pistonlu motor
1) Dıştan dişli motor 1) Pistonlu motor
2) İçten dişli motor 2) Radyal pistonlu motor
3) Dişli halkalı motor 3) Eksenel pistonlu motor
1.3.7. Hidrolik Silindirler
Hidrolik enerjiyi mekanik enerjiye çeviren devre elemanına hidrolik silindirler denir.
Hidrolik silindirler iki ana gruba ayrılır:
Ø Tek etkili silindirler: Basınçlı akışkan silindirin tek yönünden girip pistonun
tek bir yüzeyine etki ediyorsa bu tip silindirlere tek etkili silindir denir.
Dönüşü, yaylı ve yaysız olabilir.
Resim 1.11: Tek etkili silindir
Ø Çift etkili silindirler: Basınçlı akışkan silindirin iki ayrı yerinden girip
pistonun iki yüzeyine etki ederek ileri geri hareketleri akışkan gücüyle üreten silindirlerdir.
Resim 1.12: Çift etkili silindirler
Şekil 1.8: Çift etkili silindir prensibi
1.3.8. Valflerin Genel Sınıflandırılması
Hidrolik akışkanın akış yönünü belirleyen, akışkanın basıncını ve debisini istenilen
sınırlar içinde tutan devre elemanıdır. Hidrolik valflerle aşağıdaki harfler ve konumlar kullanılır:
P: Pompadan gelen akışkanın bağlandığı yer
R, S, T: Depoya dönüş hattının bağlandığı yer
A, B, C: Silindir veya motora giden boruların bağlandığı yer
L: Sızıntı hattının bağlandığı yer.
X, Y, Z: Akışkanın uyarı sinyali olarak kullanıldığı pilot hattı.
Normalde açık: Valfe dışarıdan bir etki olmadan akışkanın önü P açık ve akışkan valfden
geçerek bir elemana gidiyorsa bu tip valflere normalde açık valf denir.
Normalde kapalı: Valfe dışarıdan bir etki olmadan akışkanın önü P kapalı ve akışkan
valfden geçemiyorsa bu tip valflere normalde kapalı valf denir.
Normalde açık Normalde kapalı
Şekil 1.9: Hidrolik valf sembolleri
Ø Yön kontrol valfleri: Hidrolik sistemde akışkanın istenilen yöne gitmesini
sağlayan valflerdir. Valflerin kumandası elektriksel, mekanik, basınçla ve insan
gücüyle kullanılabilir.
Resim 1.13: Elektro-hidrolik yön kontrol valfleri
Resim 1.14: Yön kontrol valfleri (elle kontrol)
Yönlendirme valfleri, konumlarının sayısına göre aşağıdaki gibi ifade edilir:
· 2/2 yönlendirme valfi
· 3/2 yönlendirme valfi
· 4/2 yönlendirme valfi
· 4/3 yönlendirme valfi
· 5/2 yönlendirme valfi
1.3.8.1. Basınç Kontrol Valfleri
Hidrolik sistemin elemanlarının basıncını kontrol ederek ayarlamak için kullanılan valflerdir.
Resim 1.15: Basınç kontrol valfleri
Kullanıldığı Yerlere Göre Çeşitleri
Ø Emniyet valfleri: Hidrolik sistemi ani basınç yükselmelerine karşı koruyan
devre elemanıdır. Normalde kapalı olan valf, basınç yükselmesi durumunda
açılarak fazla akışkanı depoya göndererek basıncı normal seviyesine düşürür.
Resim 1.16: Selenoid kumandalı basınç emniyet valfi
Şekil 1.11: Basınç sınırlama valfi prensibi ve sembolü
Ø Basınç Düşürme Valfi: Hidrolik sistemde farklı basınçla çalıştırılması istenen
birden fazla silindir ve motorların kullanılması durumunda basınç düşürme valfi
düşük basınçla çalışacak devre elemanının girişine bağlanır. Normalde açık
konumdadır, basınç yükselince kapanır. Basınçtaki düşme oranı, üstteki vida ile ayarlanır.
Resim 1.17: Basınç düşürme valfi
Şekil 1.12: Basınç düşürme valfi prensibi ve sembolü
Ø Basınç Sıralama Valfi: Hidrolik sistemde birden fazla silindir veya hidrolik
eleman devreye girecek ve farklı basınçta çalışacak ise normalde kapalı
konumda olan valf istenen basınç değerine ulaşınca açılır. Hidrolik akışkan diğer alıcılara ulaşır.
Şekil 1.13: Basınç sınırlama valfi prensibi ve sembolü
Ø Akış Kontrol Valfleri: Hidrolik sistemde kullanılan silindirin hızını, motorun
devir sayısını ayarlamak için kullanılan valflerdir.
Resim 1.18: Akış kontrol valfleri
Şekil 1.14: Akış kontrol valfi prensibi
Ø Açma-Kapama Valfleri: Hidrolik akışkanın bir yönde akmasını engelleyen,
diğer yönde akmasını sağlayan valflerdir.

 

2.       HİDROLİK DEVRE TASARIMI YAPMAK
2.1. Hidrolik Devre Çizim Bilgisi
Şekil 2.1: Hidrolik devre
2.1.1. Hidrolik Devre Çizimlerinde Elemanların Numaralandırılması
Grupların numaralandırılması
Grup 0:Enerji besleme biriminin tüm elemanları
Grup 1.,2.,3.,: Her silindir için bir grup numarası
Sırayla numara sistemi
.0 : İş elemanı 1.0, 2.0 gibi
.1 : Son kontrol elemanı 1.1, 2.1 gibi
.4 : İş elemanının ileri hareketini etkileyen tüm elemanlar (çift rakamlar) 1.2, 1.4, 2.2 gibi
.3;5 : İş elemanının geri hareketini etkileyen tüm elemanlar (tek rakamlar) 1.3, 1.5, 2.3 gibi
.01.02. : İş elemanı ile son konum elemanı arasındaki elemanlar 1.01, 1.02 gibi
2.1.2. Fonksiyon Blok Diyagramı
Kontrol tekniğinde hareketlerin birbiri ile bağlantılı olarak akışını göstermede kullanılır.
2.1.3. Hidrolik Devre Çizim Kuralları
Altta enerji besleme birimi, ortada enerji kontrol birimi, üstte tahrik birimi yerleştirilir.
Yönlendirme valfleri, mümkün olduğunca yatay çizilir. İletim hatları, doğrusal ve
kesişmeyecek şekilde çizilmelidir. Elemanların ilk konumları gösterilmelidir. Birden fazla iş
elemanı var ise her iş elemanı, ayrı bir kontrol zinciri olarak ele alınmalıdır.
Şekil 2.2: Hidrolik devre aşamaları
2.2. Hidrolik Kumanda Bilgisi
2.2.1. Konuma Bağlı Kontrol
Şekil 2.3: Yatay taşlama makinesinin konumlandırılması
İşi yapacak olan makinenin durumunu, konuş şeklini gösteren şekildir. Örnek bir
konuma bağlı kontrol için şekil yukarıda gösterilmiştir.
2.2.2. Hıza Bağlı Kontrol
Hidrolik silindir ya da motorun istenilen hız ya da devirde dönmesini bu değerleri
istenildiğinde değiştirmek için ayarlanabilir akış kontrol valfleri kullanılır.
Şekil 2.4: Akış kontrol valfi hidrolik devre
2.2.3. Saymaya Bağlı Kontrol
Sayıcı röle kullanılarak istenilen sayma işlemi gerçekleştirilir. Silindir çıkışına
bağlanacak kızıl ötesi sensör, manyetik sensör, optik sensör, indüktif sensör, kapasitif
sensörlerden her- hangi birinden alınan palsler, sayıcı röleye iletilir. Sayma işlemi
gerçekleştirilir. Sensör, ayarlanan değeri sayınca elektromanyetik kumandalı valfin enerjisini
keser ve sistem durur.
2.2.4. Zamana Bağlı Kontrol
Zaman sayıcı akış kontrol valfleri ayarlanarak zaman ayarı da gerçekleştirilir.
2.2.5. Basınca Bağlı Kontrol
Basınca bağlı kontrol, basınç ayar valfleriyle gerçekleştirilir. Bu valfle gelen basınç
değeri, istenilen değere düşürülür ve basınç sabit tutulur. Sıkma ve bağlama işlerinde
basıncın sabit kalması istenir.
2.2.6. Kontrol Problemlerinin Çözümünde Uygulanacak Yöntemler
1. Kontrol, hangi işlemleri yerine getirmesi gerekiyor. Bunlar belirlenir. Bunun için şu
sorulara cevap aranır:
i.Hareket türü (doğrusal-döner hareket)
ii.İş elemanı sayısı
iii.Hareketlerin birlikte etkisi
İstenilen kuvvetlerden veya momentlerden, hızlardan veya devir sayısından gerekli olan
hacimsel debi ve basınç bulunur. Enerji besleme birimi hesaplanır.
2. Hidrolik devre elemanları seçilir. Seçmeye silindir ve motorlardan başlanır ve boyutları
belirlenir. Devre şeması çizilir. Parça listesi çıkarılır. Parçalar numaralandırılır.
3. Devre şemasına ve yapım için takip edilecek sıra numarasına göre yapıma başlanır.
Burada güvenlik çok önemlidir. Boru ve hortum bağlantıları gerçekleştirilir. Cihazlar, verilen
değerlere ayarlanır.
4. Sistem çalıştırılmadan önce bağlantılar ve yapı elamanları son defa kontrol edilir. Sistem
işletmeye aşağıdaki işlemler yapılarak alınır:
· Yağ miktarı kontrol edilmelidir. Filtre kullanılmalıdır.
· Tahrik motorunun dönme yönü kontrol edilir.
· Valfler, başlangıç konumuna alınmalıdır.
· Basınç kontrol ve akış kontrol valfleri küçük değerlere ayarlanmalıdır.
· Sistemin havası alınmalıdır.
· Akışkan seviyesi, tekrar kontrol edilmelidir.
· İlk işlemin testi, düşürülmüş basınç ve hacimsel debi ile yapılmalıdır.
· İşletme değerleri ayarlanmalıdır.
· Bundan sonra işlemlerin testine ve ölçmelere başlanabilir.
2.3. Teknik Proje Bilgisi
2.3.1. Hidrolik Devre Elemanları İle Sistemin Planlanması
Sistemin hangi işlemleri yerine getirmesi gerekiyor? Bunlar belirlenir. Bunun için şu
sorulara cevap aranır:
Ø Hareket türü (doğrusal-döner hareket)
Ø İş elemanı sayısı
Ø Hareketlerin birlikte etkisi
İstenilen kuvvetlerden veya momentlerden, hızlardan veya devir sayısından gerekli
olan hacimsel debi ve basınç bulunur. Bu şekilde enerji besleme birimi hesaplanır. Sistem
hakkında gerekli teorik bilgi edinilmelidir.
Elde edilen değerlerden hidrolik elemanlar seçilir. Seçmeye silindir veya motorla
başlanır. İstenilen kuvvet veya momentten gerekli yüzey büyüklüğü ve böylece iş
makinesinin boyutları belirlenir. İstenilen hız veya devir sayısından gerekli hacimsel debi bulunur.
2.3.2. Basit Evre Şemalarının Çizimi
Devre şemasının çiziminde hidrolik semboller ve B 1'de öğrendiğimiz kuralları
dikkate almalıyız. Devre şemasını tekrar kontrol ederiz. Kullanılan elemanlara ait teknik
bilgiler ve tanıtıcı numaralarla tamamlanması gerekir. Cihazların ayarlanmasına ilişkin
değerler devre şemasında belirtilmelidir.
2.3.3. Devre Şemasının Analizi ve Kurulması
Parça listesi hazırlanır. Devre şemasına ve yapım için takip edilecek sıra numarasına
göre yapıma başlanır. Burada güvenlik çok önemlidir. Boru ve hortum bağlantıları
gerçekleştirilir. Cihazlar verilen değerlere ayarlanır. Sistem çalıştırılmadan önce bağlantılar
ve yapı elemanları son defa kontrol edilir. Sistem, işletmeye aşağıdaki işlemler yapılarak alınır:
Ø Yağ miktarı kontrol edilmelidir. Filitre kullanılmalıdır.
Ø Tahrik motorunun dönme yönü kontrol edilir.
Ø Valfler, başlangıç konumuna alınmalıdır.
Ø Basınç kontrol ve akış kontrol valfleri, küçük değerlere ayarlanmalıdır.
Ø Sistemin havası alınmalıdır.
Ø Akışkan seviyesi, tekrar kontrol edilmelidir.
Ø İlk işlemin testi, düşürülmüş basınç ve hacimsel debi ile yapılmalıdır.
Ø İşletme değerleri ayarlanmalıdır.
Ø Bundan sonra işlemlerin testine ve ölçmelere başlanabilir.
2.3.4. Yol-Adım Diyagramının Çizilmesi
Birden fazla silindirin kullanıldığı sistemlerde silindirlerin hareketlerini gösteren
diyagramdır. Sistem tasarısı yapılırken önce bu plan yapılır. Elemanlar buna göre
yerleştirilir. Diyagram çizilirken şunlara dikkat edilir:
Ø Silindir hareketleri, tabloya göre daha kalın çizilmelidir.
Ø Her silindire bir numara verilmelidir.
Ø Silindirin ileri hareketi, 0’dan 1’e eğik çizgiyle gösterilir.
Ø Silindirin sabit konumları yatay çizgiyle gösterilir.
Ø Silindirin geri hareketi, 1’den 0’a eğik çizgiyle gösterilir.

3.       HİDROLİK SİSTEM KURMAK VE ÇALIŞTIRMAK
3.1. Proje Okuma Bilgisi
3.1.1. Tek Etkili Silindirin Kumandası
Şekil 3.1: Tek etkili silindir kumanda devresi
Basınç hattından gelen hidrolik akışkan, 3/2 yön kontrol valfine basılınca valften
geçer. Silindiri ileri iter. Valfin ilk konumuna gelmesini sağlayınca silindir yer çekimi
sayesinde ilk konumuna gelir.
3.1.2. Çift Etkili Silindirin Kumandası
Şekil 3.2: Çift etkili silindirin kumandası
1- Tek piston kollu çift etkili silindir
2- 3/2 yön kontrol valfi
3- Hidrolik pompa
4- Elektrik motoru
5- Filtre
6- Basınçölçer
7- Emniyet valfi
8- Yağ seviye ölçer
9- Depo (tank)
Basınç hattından gelen hidrolik akışkan, 4/2 valfinin B ucundan geçerek valfi geri
konumda tutar. Valfin konum değiştirmesini sağladığımızda A ucundan geçen akışkan,
silindirin ileri gitmesini sağlar. Valf tekrar konum değiştirdiğinde silindir geri konumuna gelir.
3.1.3. VE Valfi Uygulamaları
Şekildeki hidrolik sistemde 3/2 valflerine beraber basılmadığı sürece silindirimiz ileri
hareket etmez. Silindir ileri itildikten sonra valflerden biri ya da ikisine de uygulanan baskı
kalkması durumunda silindir, yay sistemi sayesinde geri gelir. Silindirin ileri gitmesini
sağlayan hidrolik akışkandır.
Şekil 3.3: Ve valfi uygulama devresi
3.1.4. VEYA Valfi Uygulamaları
Pompadan çıkan akışkan, 3/2 yön kontrol valflerine gelir. Yön kontrol valflerinin
birine uygulanacak baskı ile veya valfi içindeki mekanizma diğer yöne itilir. Silindirimiz
ileri itilir. Bu durum, iki valf için de aynıdır. Silindirimiz yay sistemi sayesinde valfler ilk
konumlarına döndüğünde gelen akışkan kesileceğinden geri gelir.
Şekil 3.4: VEYA valfi uygulama devresi
Resim 3.1: VEYA valfi
3.1.5. Birden Fazla Silindirin Kontrolü
Şekil 3.5: İki ayrı silindirin kontrolüne ait devre
3.1.6. Yol-Adım Diyagramının Çıkarılması
Şekil 3.6: Yol-adım diyagramı
3.2. Projedeki Hidrolik Elemanlar Listesinin Çıkarılması
0.1 1 Elektrik motoru
0.2 1 Basınç kaynağı
0.3 1 Ayarlanabilen basınç sınırlama valfi
0.4 1 Basınç göstergesi
0.5 1 Yağ seviyesi ölçer
0.6 1 Filtre
1.1 1 Elektro-hidrolik 4/2 yönlendirme valfi
1.0 1 Çift etkili silindir
2.1 1 Elektro-hidrolik 4/2 yönlendirme valfi
2.0 1 Çift etkili silindir
3.3. Bağlama Parçaları
Hidrolik sistemlerde akışkanı tanktan alıcılara taşıyan ve alıcıdan tekrar tanka taşıyan
elemanlar ve bunları birleştiren elemanlardır. Bunlar boru, hortum, flanş, kavrama, maşon vb.
Bağlantı elemanları gerekli basınç, debi ve akış hızını sağlayacak şekilde tespit
edilmeli; çalışma basıncına dayanacak yapıda olmalıdır.
3.3.1. Hortum Bağlantı Elemanları
1-Vidalı armatür: Hortum için gerekli olan tutma kuvveti, kısımları eksenel doğrultuda
birbirleri ile vidalamak suretiyle gerçekleştirilir.
2-Pres armatürü: Hortum için gerekli olan tutma kuvveti, armatürün bir parçasının
preslenip şekil değiştirmesiyle gerçekleşir.
3-Telli kelepçe: Hortum için gerekli olan tutma kuvveti, dıştan geçirilen bilezik şeklindeki
bir halkanın sıkıştırılması ile gerçekleşir.
4-Bantlı kelepçe: Hortum için gerekli olan tutma kuvveti, kıskacın sıkılması ile gerçekleşir.
Yüksek basınçlar için uygun değildir.
5-Geçmeli armatür: Üzerinde vidaya benzer dişler bulunan boru şeklindeki bir elemanın
hortuma geçirilmesi ile hortumda oluşan şekil değiştirme kuvvetleri tutucu kuvveti oluşturur.
Yüksek basınçlar için uygun değildir.
3.3.2. Boru Bağlantı Elemanları
1-Flanş: Flanşın boruya bağlanması, kaynak veya cıvata ile sağlanır. Büyük çaplı borularda kullanılır.
Resim 3.2: Bağlantı elemanları-1
Resim 3.3: Bağlantı elemanları-2 (Rakor: Vidalı bağlantı)
Resim 3.3: Bağlantı elemanları-3
1. Sızdırma ve kayıpların önlenmesi
Hidrolik elemanlarda yağ kaçakları sebebiyle oluşan yağ kayıplarını önlemek için
sızdırmazlık elemanları kullanılır. Sistemdeki akışkanın azalması, basınç kayıplarına neden
olur. Bu da verimi düşürür.
Genel olarak hareketsiz kısımlar arasına statik sızdırmazlık elemanları ve hareketli
kısımlar arasına dinamik sızdırmazlık elemanları yerleştirilir.
A-Statik sızdırmazlık elemanları
1-Contalar: Flanş ve kapaklarda kullanılır.
2-O-Halkası: Silindir gövdesinde kullanılır.
B- Dinamik sızdırmazlık elemanları
1-Toz keçeleri: Piston koluna dış ortamdan yapışan tozları temizler.
2-Piston kolu keçeleri: Silindir içindeki basınçlı akının piston kolu
tarafından dışarı sızmasını engeller.
3-Piston keçeleri: Silindirin her iki tarafında basınç farkı yaratan piston
keçesi, verimli hareketin oluşumuna yardımcı olur.
Resim 3.4: Hidrolik sızdırmazlık elemanları
3.4. Boru ve Hortumlar
3.4.1. Boru ve Hortumların Yapısı ve Çeşitleri
3.4.1.1. Hidrolik Devrelerde Kullanılan Borular ve Normları
Boru hattı için DIN 2391’e göre dikişsiz hassas borular kullanılır.Boruların et
kalınlığı, hattaki maksimum basınç ve ani basınç artmaları için düşünülen bir emniyet
faktörü dikkate alınarak belirlenir.
Resim 3.5: Hidrolik boru
Borulardan oluşan hatlarda; dirsekler ve açılı bağlantı yerlerinde kayıpların fazla
olmaması, diğer taraftan boyutlandırmanın makul sınırlar içerisinde kalması için aşağıda
verilen akış hızlarının aşılmaması gerekir.
Basınç hattı: İşletme basıncı 50 bara kadar :4,0 m/s
İşletme basıncı 100 bara kadar :4,5 m/s
İşletme basıncı 150 bara kadar :5,0 m/s
İşletme basıncı 200 bara kadar :5,5 m/s
İşletme basıncı 300 bara kadar :6,0 m/s
Emme hattı :1,5 m/s
Dönüş hattı :2,0 m/s
3.4.1.2. Hidrolik Sistemlerde Kullanılan Hortumlar ve Normları
Hortumlar, hareketli hidrolik devre elemanların birbirine bağlanmasında
kullanılır.Hortumların yüksek esneme kabiliyetleri olduğu için sistem basıncının sık sık
değiştiği, sıcaklık farkının yüksek olduğu durumlarda kullanılması uygundur. Hortumlar,
sentetik kauçuktan yapılır.
Resim 3.6: Hidrolik hortum
Ø Hidrolik hortumun Yapısı
1-Hortumun iç tabakası, polyester elastomerden
2-Basıç taşıyıcı, çelik telden
3-Üst tabaka, polyuretan/polyester-elastomerden
3.4.2. Boru Çapının Hesaplanması
Hidrolik devrede kullanılacak boruların çaplarını hesaplarken; çalışma basıncı, akış
hızı ve pompanın debisi dikkate alınır. Bu değerler biliniyorsa boruların iç çapı aşağıdaki formülle bulunur:

 

KAYNAK:www.megep.meb.gov.tr

15/11/2009 · Kategori: Solidworks

Her yıl olduğu gibi bu yılda SolidWorks eğitim videolarını hazırlıyoruz. İlk 100 video tamamlandı ve bunu size ulaştırmak istedik. 

• SolidWorks 2010 versiyonu ile çekiliyor tüm filmler.
• Sıfır bilen birisi için en baştan hazırlanıyor.
• Tamamen ücretsiz olacak diğer eğitim kurumlarının verdiği eğitim karşılığı filmler.
• Sadece bu amaç ile yeni bir site kuruldu ücretsiz. www.SolidWorksVideo.com
• Filmlerin online izlenmesi sağlanıyor. Film indirme derdi yok.
• Eğitimde kullanılan SolidWorks Türkçe versiyonu.

Site şu an yapım aşamasında ama gezilmeye açık ve temel SolidWorks eğitimini SolidWorks 2010 ile veriyoruz. İleri seviye filmler de hazırlanıyor. Site tamamen bitmesi için 20 güne ihtiyaç duyuyor. 400 üzeri film ile eğitim sağlanacak. 

İlk etap sadece SolidWorks ama ikinci etapta Cosmos ve CAM içinde filmler hazırlanıyor.

Videolar süresince ses aksaklıkları yaşadık ama tüm filmler sesli ve Türkçe sıfırdan çekilmiştir. 

SolidWorks 2010 yenilikleri videolarının bazıları Türkçe dublajdır.

Bundan sonra çekilecek eğitim filmleri ile birlikte 400 film ile buton buton, komutlar ile tüm SolidWorks online öğretilecektir.

SolidWorks 2010 Türkçe eğitim filmleri için